Czy można jeść jarzębinę? Jest jeden warunek. Przepis na dżem z jarzębiny
Piękna, czerwona, a w dodatku jadalna. Czy wiedzieliście, że jarzębinę można jeść? Owoce najlepiej zbierać jesienią, po pierwszych przymrozkach – o ile nie ubiegną nas ptaki. Można też wcześniej, ale trzeba pamiętać, że jarzębinę można jeść jedynie po obróbce termicznej. Można z niej zrobić smaczny dżem.
Jarzębina to owoce jarząbu pospolitego – drzewa lub krzewu. Panuje powszechna opinia, że dla ludzi mają walory czysto dekoracyjne i są niejadalne, ale to nieprawda. Jarzębina jest jak najbardziej jadalne – mogą ją jeść także ludzie, ale pod jednym warunkiem: tylko po obróbce termicznej. Z tych czerwonych malutkich owoców można więc z powodzeniem przygotować dżem, na przykład z dodatkiem jabłek. Jarzębina ma mnóstwo prozdrowotnych właściwości, jej owoce mają np. działanie przeciwstarzeniowe i przeciwbakteryjne. Była stosowana w tradycyjnej medycynie ludowej, gdzie wykorzystywano nie tylko jej owoce, ale także liście, kwiaty czy korę. Używano jej jako środek na poprawę apetytu, ale także na przeczyszczenie, leczono nią reumatyzm czy nerki. Sok z jarzębiny był też lekiem na przeziębienie, chrypę i ból gardła.
Jarzębina – trująca czy jadalna?
Skąd opinia, że jarzębina jest trująca? Surowe owoce jarzębiny zawierają sorbitol (kwas parasorbowy), który może spowodować biegunkę i wymioty. Nieprzetworzone owoce są też kwaśne i gorzkie, co sprawia, że trudno je jeść. Jeśli jednak jarzębinę podda się obróbce termicznej, np. gotowaniu, przestaje być gorzka i cierpka, a staje się słodka, dzięki temu, że jej owoce zawierają cukry, a sorbitol zostaje zneutralizowany.
Owoce jarzębiny można zbierać od sierpnia aż do października, gdy są dojrzałe, czyli mają czerwony kolor. Można to również zrobić po pierwszych przymrozkach – mróz sprawia, że nie mają charakterystycznej goryczki. Ryzyko jest jednak takie, że mogą nas ubiec ptaki, które też lubią jarzębinę. Owoce jarzębiny są jak najbardziej jadalne, ale po przetworzeniu. Można z nich przyrządzać dżemy, nalewki, kompoty, sosy, likiery (jarzębiak!).
Dżem z jarzębiny i jabłek – przepis
Z jarzębiny najlepiej przygotować dżem, marmoladę lub konfiturę – gotowanie owoców usunie z niej trujący i niesmaczny sorbitol. Takie przetwory świetnie pasują do mięsa, serów lub po prostu jako dodatek do chleba. Owoce należy zbierać z czystych terenów – na pewno nie z okolic ruchliwych ulic – najlepiej w lesie.
- Przepis na dżem z jarzębiny i jabłek
Składniki:
- 1 kg owoców jarzębiny
- 1 szklanka wody
- ½ kg jabłek
- ½ kg cukru (lub do smaku)
- sok z 1 cytryny
Przygotowanie: Jarzębinę opłucz i oddziel szypułki. Owoce sparz wrzątkiem i przełóż do garnka. Zalej 1 szklanką wody i zagotuj, aż popękają. Jabłka obierz i wykrój z nich gniazda nasienne. Do garnka z jarzębiną dodaj pokrojone na ćwiartki jabłka oraz cukier. Całość gotuj, aż owoce staną się szkliste, a wtedy dodaj sok z cytryny. Zagotuj. Gorącym dżemem napełnij wyparzone wcześniej słoiczki i porządnie je zakręć.
Jakie właściwości ma jarzębina?
Jarzębina ma wiele właściwości prozdrowotnych – i wykazały to badania naukowe. Działa przeciwzapalnie, moczopędnie, obniża poziom glukozy we krwi, pomaga przy zaparciach. Jej owoce uzupełniają niedobory witamin (witaminy C, E, z grupy B oraz beta-karoten) i składników mineralnych Potas, magnez, żelazo, cynk) i chronią przed szkodliwymi wolnymi rodnikami. Owoce jarzębiny stosuje się je w leczeniu otyłości, miażdżycy, cukrzycy, kamicy moczowej, reumatyzmie. Ze względu na dużą zawartość witaminy C wspomagają także odporność, przeciwdziałają przeziębieniom, grypie. Jarzębinę wykorzystuje się również w kosmetykach, bo ma korzystny wpływ również na stan skóry.
Źródło: CHILLIZET / M. Fijołek, Atlas dzikich roślin jadalnych, wyd. SBM 2017 / M. Olczyk, A. Geszprych, Rośliny jadalne i lecznicze z rodzaju Sorbus L., Post. Fitoter. 2017; 18(4): 278-28
