To jedna z najstarszych budowli w Polsce. Powstała jeszcze za Piastów. Ma około 900 lat

Rotunda św. Mikołaja w Cieszynie jest najstarszym i najcenniejszym zabytkiem Ziemi Cieszyńskiej. Jednocześnie jest również jedyną rotundą romańską, jaka zachowała się w Polsce do czasów współczesnych.

Legenda głosi, że powstała ona po wprowadzeniu chrześcijaństwa na ziemiach polskich - dokładnie w 965 roku, na miejscu dawnej pogańskiej świątyni ku czci bogini Marzanny. Jej najstarszy opis pojawił się w podaniach z 1155 roku. Rotunda wchodziła wówczas w skład kasztelanii cieszyńskiej i najprawdopodobniej (jak twierdzi m.in. Idzi Panic) wchodziła w skład kompleksu zamkowego.

Rotunda św. Mikołaja w Cieszynie to jedna z najstarszych budowli w Polsce

Budynek od początku miał mieć charakter sakralny. Wybudowany został w stylu romańskim, a jego podstawowymi budulcami są kamień łupany i ciosy wapienne. Sklepienia rotundy wykonane są z łupków kamiennych. Wewnątrz obecne są absydy i empora wsparta na trzech arkadach kolumnowych. W rotundzie znajdował się również portal, który dawniej prowadził do palatium - czyli mieszkania dowódcy grodu.

Rotunda początkowo spełniała funkcję ośrodka administracji kościelnej cieszyńskiej kasztelanii oraz była kościołem parafialnym. Według jednej z hipotez rotunda użytkowana była także jako kaplica grodowa, a przy niej znajdował się najstarszy cmentarz parafialny Cieszyna, gdzie chowano naczelników kasztelanii i członków ich rodzin oraz rycerzy. Używany był do powstania miasta lokacyjnego (1260 r.), kiedy to założono nowy cmentarz w miejscu dzisiejszego placu Teatralnego.

Źródło: CHILLIZET / Parafia św. Marii Magdaleny w Cieszynie