To miejsce na Litwie wygląda jak żywy skansen komunizmu. Czas się tu zatrzymał
Park Grutas chcieliśmy odwiedzić od dawna. To unikalne, prywatne muzeum na świeżym powietrzu, położone na terenie lasów Parku Narodowego Dzukija na południu Litwy. Monumentalne pomniki, hasła propagandowe i estetyka minonej epoki wciąż budzą silne emocje, zwłaszcza u starszych osób. Dla nas była to ciekawa lekcja historii - choć momentami klimat był wręcz surrealistyczny.
- Park Grutas to unikalne muzeum komunizmu na Litwie.
- W parku zebrano 80 autentycznych radzieckich pomników.
- Muzeum znajduje się w pobliżu Druskienik, w Dzukijskim Parku Narodowym.
Skansen komunizmu na Litwie. Obejrzysz tu 80 radzieckich pomników
Litwa to idealny kierunek na weekend, zwłaszcza jeśli chcecie połączyć zwiedzanie zabytków ze spacerami po lasach – tutaj jest ich pod dostatkiem. Samo Wilno słynie z sąsiedztwa pięknej przyrody. Znajdują się 2 parki regionalne - Pavilnių i Verkių, Państwowy Rezerwat Kultury Zamek Wileński, 13 rezerwatów przyrody, 11 obiektów dziedzictwa przyrodniczego. Wilno jest miastem wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W drodze do Wilna nie mogliśmy nie zajrzeć do Parku Grutas, o którym czytaliśmy już wcześniej – m.in., że znajduje się tu ponad 80 autentycznych pomników z czasów ZSRR, które wcześniej stały na placach litewskich miast. To żywy skansen komunizmu. Faktycznie, specyficzny klimat czuć jeszcze przy bramie.
Park Grutas znajduje się w odległości 8 km od uzdrowiskowego miasteczka Druskieniki, na terenie Dzukijskiego Parku Narodowego. Historia tego miejsca jest dość kontrowersyjna. Po 1990 r., gdy Litwa odzyskała niepodległość, z przestrzeni publicznej zaczęto usuwać sowieckie pomniki i symbole komunizmu. W 1998 r. litewskie Ministerstwo Kultury ogłosiło konkurs na koncepcję zachowania tych pomników. Zwyciężył przedsiębiorca Viliumas Malinauskas, który zaproponował stworzenie parku-muzeum na otwartym terenie. Głównym celem miało być pokazanie dziecictwa sowieckiej propagadny, jednak bez jej gloryfikacji. Park otwarto 1 kwietnia 2001 r. i niemal natychmiast wywołał burzliwą debatę publiczną na Litwie. Założyciel parku otrzymał za ten projekt Ig Nobla, czyli “antynagrodę”, przyznawaną za dziwaczne pomysły – „najpierw śmieszące, potem skłaniające do myślenia”. Spacerując tutejszymi alejkami ma się wrażenie, że miejsce to specjalnie zostało zaprojektowane tak, by nie było przyjemnie.
Monumentalne pomniki, wieżyczki strażnicze, baraki i wagon deportacyjny budzą grozę. W tle słychać propagandowe piosenki. Poza W centralnej części parku, gdzie krzyżują się wszystkie alejki, znajduje się scena z podobizną Lenina na środku, a wokół niej ławeczki dla publiczności. Na terenie parku mamy kilka pawilonów, w których zgromadzono ekspozycje tematyczne, m.in. popiersia przywódców komunistycznych, dywany czy po prostu sprzęty codziennego użytku z tamtych czasów. Jest nawet sala obrad partyjnych. Samo otoczenie pomników – wysokie drzewa, zieleń – potęguje wrażenie izolacji, chłodu. Obok pomników komunistycznych przywódców znajdują się tu także rzeźby robotników i „ludu pracującego”, które miały gloryfikować codzienność systemu.
Dość zaskakującym punktem na terenie Parku Grutas jest mini zoo. I nie jest to przypadek. Park porusza trudną, mroczną historię komunizmu, represji i propagandy. Mini zoo miało sprawić, że miejsce stanie się bardziej „przystępne” dla rodzin z dziećmi. Trzeba przyznać, że świnki biegające nieopodal monumentalnego popiersia Lenina to dość absurdalne połączenie.
Cała wycieczka zostaje w głowie na długo. To oryginalna lekcja historii, a przedstawienie symboli dawnego systemu w satyrycznym kontekście otwiera pole do własnej interpretacji. Ja pomyślałam, że moje pokolenie ma wielkie szczęście – choć oczywiście mierzymy się dziś z innymi trudnościami. Dla mojej córki opowieści o czasach komunizmu będą natomiast brzmiały jak film science fiction – dlatego też dobrze, że istnieje tego typu miejsce.
Park Grutas: godziny otwarcia i ceny
Park jest otwarty przez cały rok. W okresie zimowym w godzinach 9-17, a w sezonie w godz. 9-22. Na terenie parku znajduje się także kawiarnia. Można tu zamówić tradycyjne dania epoki komunizmu, a posiłek popić…wódką z literatki. Jak trafić do muzeum?
“Samochodem z Polski: przejśie graniczne Ogrodniki/Lazdijai, dalej kierunkiem Wejsiejai-Leipalingis-Druskieniki. Z Druskienik szosą A4 w kierunku Wilna przejechać około 5 km, przy znaku „Park Grutas“ skręcić w prawo i kierować się znakami wskazującymi” – czytamy na oficjalnej stronie parku.
Ceny biletów to 15 euro dla dorosłych i 9 euro dla dzieci i młodzieży. Z biletem dostajemy mapkę parku.
Źródło: CHILLIZET/groparkas.lt
