25 lat bez księdza Tischnera: 14 cytatów przypominających geniusz tego filozofa

25 lat temu, dokładnie 28 czerwca 2000 roku, odszedł ks. Józef Tischner – katolicki duchowny, teolog, filozof i pisarz. Aby upamiętnić tę niezwykłą postać Senat RP ustanowił rok 2025 Rokiem ks. prof. Józefa Tischnera. Pamięć o nim wciąż jest żywa – do dziś inspiruje.

Ks. Józef Tischner – wspomnienia bliskich i współczesnych

Kazimierz Tischner, młodszy brat duchownego, wspominał w rozmowie z PAP, że choć śmierć ks. Józefa Tischnera była dla rodziny jak utrata "prawdziwego filara", to obecność Józia (tak mówili o nim członkowie rodziny) po śmierci wręcz się "zwielokrotniła", a jego odejście pomogło "docenić znaczenie, jakie miał w naszym życiu". Rodzina zresztą nigdy nie pragnęła budowania spiżowych pomników, wolała "żywe" formy upamiętnienia (stąd pomysł powołania Stowarzyszenia Drogami Tischnera, które organizuje spotkania i pielęgnuje jego dziedzictwo). Kazimierz Tischner zachęca do czytania książek ks. Tischnera ze zrozumieniem, podkreślając ich mocne i odważne myślenie.

Charakterystyczne dla ks. Tischnera było niezwykłe poczucie humoru, które Leszek Kołakowski określił jako rzadko spotykane u kapłana oddanego Bogu. Jego "sławne gadki góralskie i porzekadła" oraz reakcje na ludzkie sytuacje były pełne spontanicznego humoru, który łączył z niezłomną wiarą chrześcijańską. Nawet w obliczu choroby i cierpienia potrafił zachować dystans i dowcip, pisząc m.in. "Dają mi orła, bo wiedzą, że wywinę orła" w kontekście odznaczenia Orderem Orła Białego.
Jego rolę w historii Polski i Kościoła podsumował papież Jan Paweł II, podkreślając, że ks. Tischner był "człowiekiem Kościoła, zawsze zatroskanym o to, by w obronie prawdy nie stracić z oczu człowieka". Był "filozofem i teologiem, który był otwarty na człowieka, a równocześnie nigdy nie zapomniał o Bogu", tworząc "duchowe podstawy etyki solidarności". Istnieje anegdota, choć jej autentyczność jest kwestionowana, według której Jan Paweł II miał powiedzieć Tischnerowi: "Pamiętasz, Józiu, kto był prymasem Niemiec w czasach Hegla? Ty masz być Heglem".

Ks. Tischnera wspomina wielu ludzi kultury. Aktor Piotr Cyrwus nazwał go "człowiekiem świecącym nadzieją" i "jednym ważniejszych mędrców", który w trudnych czasach wskazywał drogę i dawał nadzieję. Jerzy Fedorowicz, aktor i senator, podkreślał jego zdolność do wsłuchiwania się w każdego człowieka i dotarcia do ludzi. Filmoznawca ks. Andrzej Luter uznał Tischnera za "współczesnego proroka", który wywarł ogromny wpływ na myślenie całego pokolenia "według miłości". Z kolei aktorka Anna Dymna wyznała, że jego słowa są dla niej drogowskazem, uczącym o wolności, godności i sensie cierpienia.

Łukasz Tischner, bratanek filozofa, zauważył, że ks. Tischner nie oceniał i miał przyrodzony dar nawiązywania kontaktu, będąc piewcą "mądrej wolności", którą rozumiał jako "sposób istnienia dobra". Mimo że w środowiskach kościelnych uchodził za postać kontrowersyjną, to instytucje kościelne udzielały mu wsparcia, a on sam z pokorą odmawiał przyjęcia funkcji rektora Papieskiej Akademii Teologicznej, wolał bowiem "myślenie niż administrację".

Redakcja poleca

"Życzę wam zdrowia, a resztę sami kombinujcie". 12 najlepszych cytatów Stanisława Tyma

10 cytatów z Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Znasz je z popularnych piosenek

Ks. Józef Tischner – filozofia i dziedzictwo

Jako filozof ks. Tischner stawiał trudne, często niepopularne pytania, by pokazywać ludziom czym jest wolność, solidarność i odpowiedzialność. Był autorem wielu wpływowych dzieł, takich jak "Świat ludzkiej nadziei" (1975), "Filozofia poznania" (1979), "Etyka solidarności" (1981), która "na długie lata określiła etyczne podstawy" ruchu "Solidarność". Jego "Historia filozofii po góralsku" (1997) stała się prawdziwym przebojem. Ks. Tischner był także kapelanem pierwszego zjazdu NSZZ Solidarność oraz kapelanem Związku Podhalan, dla którego najważniejsze było odrodzenie kultury góralskiej, rozumianej jako wielka przez to, "że jest ludzka".

Redakcja poleca

Biblia. 10 mądrych cytatów z Pisma Świętego, które każdy powinien znać

12 najlepszych cytatów z Witolda Gombrowicza. „Nie ma ucieczki przed gębą”

14 ważnych cytatów ks. Józefa Tischnera

Aby przypomnieć niezwykłą myśl i dziedzictwo tego wielkiego Polaka, prezentujemy subiektywny wybór 14 cytatów z jego książek i wypowiedzi, które, mamy nadzieję, pozwolą Państwu zgłębić bogactwo jego filozofii i ducha.

1. Żeby był dialog, trzeba dwóch rzeczy: najpierw uszu, a potem ust. Najpierw słuchamy, potem mówimy. (Józef Tischner, Alfabet duszy i ciała)
2. Z myśleniem jest tak jak z chodzeniem: najpierw człowiek trzyma się ręki matki, a potem odkrywa, że już sam potrafi. (Józef Tischner, Wędrówki w krainę filozofów)
3. Nie spotkałem w moim życiu nikogo, kto by stracił wiarę po przeczytaniu Marksa i Engelsa, natomiast spotkałem wielu, którzy ją stracili po spotkaniu ze swoim proboszczem. (Józef Tischner, Historia filozofii po góralsku)
4. Bo czymże jest miłość? Miłość jest najpierw odkryciem. Ten, kto kocha, odkrywa ludzkie TY drugiego człowieka. Odkrywa, że ty jesteś TY. Co to znaczy? To znaczy, że drugiego takiego jak ty nie ma na całym świecie, że ty jesteś jedyny, jesteś inny. Ani przedtem, ani potem takiego nie było. (Józef Tischner, Wiara ze słuchania: Kazania starosądeckie 1980-1992)
5. Złudzenia są naszą radością i naszym cierpieniem. (Józef Tischner, Wędrówki w krainę filozofów)
6. Wszędzie, gdzie jest nieszczęście, ma swój udział bezmyślność. (Józef Tischner, Wędrówki w krainę filozofów)
7. Jeśli człowiek w ogóle jest zdolny do poznania prawdy, to tylko dzięki myśleniu. (Józef Tischner, Wędrówki w krainę filozofów)
8. Powiedz mi, człowieku, jaką prawdę w sobie nosisz, a powiem ci nie tylko, kim jesteś, ale czy w ogóle jesteś. (Józef Tischner, Wędrówki w krainę filozofów)
9. Może właśnie o to naprawdę chodzi, może jesteśmy na tym świecie po to, żeby na końcu powtórzyć najpiękniejsze słowa, jakie Pan Bóg wypowiedział w dniu naszego stworzenia: "Dobre było". (Józef Tischner, Alfabet Tischnera)
10. Przestrzenią człowiekowi najbliższą jest dom. Wszystkie drogi człowieka przez świat mierzą się odległością od domu. (Józef Tischner, Alfabet Tischnera)
11. Agresja jest wynikiem lęku. Lęk jest następstwem jakiegoś poniżenia. Agresja kieruje się wtedy przeciwko tym, którzy poniżają samym swoim istnieniem. (Józef Tischner, Przekonać Pana Boga: Z ks. Józefem Tischnerem rozmawiają Dorota Zańko i Jarosław Gowin)
12. Złem wszelkiego zła jest zabójcza pogarda dla człowieka, a nie jakaś tam własność prywatna. Najpierw idzie przykazanie "Nie zabijaj" a dopiero potem "Nie kradnij". (Józef Tischner, Nieszczęsny dar wolności)
13. Czasem ludzie podchodzą do własnego życia tak, jakby chcieli je zniszczyć. (Józef Tischner, Mądrość człowieka gór)
14. Góral­ska teoria poz­na­nia mówi, że są trzy praw­dy: Świen­ta prow­da, Tyż prow­da i Gówno prowda. (Józef Tischner, Historia filozofii po góralsku)

Redakcja poleca

10 prawdziwych cytatów z Wisławy Szymborskiej. Bez grama sztucznej inteligencji

Była królową ciętej riposty. 7 cytatów Marii Czubaszek, które zostają w głowie

Quiz. Kargul i Pawlak, czyli kto to powiedział. Najlepsze cytaty z filmu "Sami swoi"

Źródło: CHILLIZET/ PAP