Żałoba i przeżywanie straty - objawy i etapy. Jak sobie radzić po śmierci bliskiej osoby?

Magdalena Barszczak 19.09.2019 AKTUALIZACJA: 02.10.2019
kobieta w żałobie
Fotografia: Shutterstock

Żałoba to stan smutku i cierpienia wywołany utratą bliskiej osoby. Z jakimi emocjami się wiąże i jakie wyróżniamy etapy żałoby? Sprawdź, jak sobie poradzić w tym trudnym czasie.

Żałoba to jedno z najtrudniejszych życiowych doświadczeń. Utrata bliskiej osoby jest wstrząsającym przeżyciem, na które nie jesteśmy w stanie się przygotować. Osoba przeżywająca rozpacz jest w stanie głębokiego smutku, płacze. Inna z kolei deklaruje, że czuje pustkę. Jak przeżywamy stratę, jakie fazy żałoby wyróżniamy i jak sobie z nimi radzić?

Zobacz także: Atak paniki. Co robić, gdy dopada nas lęk?

Żałoba to inaczej reakcja na odejście bliskiej osoby. Stratę możemy przeżywać nie tylko w momencie śmierci, ale także w związku z rozstaniem czy rozwodem. Pogodzenie się ze zmianą w życiu musi trwać. Żałoba składa się z etapów i faz, które należy przejść, aby powrócić do normalnego życia. Każdy przeżywa utratę indywidualnie - czas pogodzenia się ze śmiercią bliskiego może się różnić w zależności od osoby.

Żałoba - objawy

Kiedy tracimy bliską osobę, doświadczamy wielu trudnych uczuć i stajemy przez trudnymi decyzjami, np. organizacją pogrzebu. Na śmierć członka rodziny nigdy nie jest się przygotowanym. To naturalne, że człowiek odczuwa cały wachlarz emocji. Przeżywanie straty wpływa nie tylko na naszą psychikę, ale także na cały organizm pod względem fizycznym i poznawczym.

Osoba, która straciła kogoś bliskiego może odczuwać następujące objawy:

  • ze strony psychiki: smutek, bezsilność, poczucie winy, złość, poczucie osamotnienia, lęk przed przyszłością, ulgę, pustka, poczucie zagrożenia
  • somatyczne: problemy ze snem, mdłości, alergia, ospałość lub nadpobudliwość, zmęczenie, obniżenie odporności i podatność na zachorowanie
  • poznawcze: roztargnienie, skłonność do zapominania, tzw. "zawieszanie się", trudności z koncentracją i logicznym rozumowaniem, pomyłki, gonitwa myśli;

Człowiek zmagający się z utratą zazwyczaj pogrążony jest w głębokim smutku. Może płakać lub odczuwać pustkę. Śmierć bliskiej osoby może wpływać na postrzeganie rzeczywistości. Zauważalne są zmiany w zachowaniu: człowiek może miewać sny o zmarłym, słuchać nastrojowej muzyki, wspominać bliską osobę, uczulać bliskich, by bardziej o siebie dbali, może odnawiać więzi z rodziną lub przyjaciółmi lub wręcz przeciwnie - izolować się od bliskich i stronić od ludzi. Utrata wiąże się często z kryzysem duchowości. Jeśli osoba, która utraciła bliską osobę, jest wierząca, może utracić swoją wiarę lub wzmocnić ją.

Zobacz także: Psychoterapia – na czym polega i co należy o niej wiedzieć?

Żałoba - ile trwa? Etapy i fazy rozpaczy

Każda żałoba składa się z pięciu etapów. Człowiek przeżywający stratę musi przejść przez każdy z nich, aby wrócić do normalności. Średnia długość trwania żałoby to rok do dwóch lat, chociaż czas jej trwania jest indywidualny dla każdej osoby i zależy od jakości więzi ze zmarłym. Nie bez znaczenia jest także charakter śmierci - czy bliski umarł naturalnie czy nagle, np. w wypadku.

Etapy żałoby:

Faza 1: Szok i zaprzeczenie. To pierwsza faza żałoby, występująca bezpośrednio po utracie. Nie możemy się pogodzić ze stratą osoby bliskiej, nie przyjmujemy śmierci do wiadomości. Towarzyszy nam poczucie odrealnienia i pustki. Często, organizując pogrzeb, zachowujemy się tak, jakby ta sytuacja nas nie dotyczyła.

Faza 2: Złość. Gniewamy się na Boga, na zmarłego, rodzinę i nas samych. Pytamy, dlaczego nas spotkała taka niesprawiedliwość, nie możemy sobie poradzić z bólem. To faza trudnych emocji: lęku, przerażenia, smutku i poczucia winy.

Faza 3: Targowanie. Osoba przeżywająca żałobę prosi Boga lub inną siłę wyższą o przywrócenie życia zmarłemu lub zabranie bólu. W zamian obiecują się zmienić się na lepsze.

Faza 4: Depresja. Kiedy gniew i negocjacje nie przynoszą skutku pojawia się bezsilność w postaci depresji. Zaczynamy w końcu odczuwać brak zmarłego, dojmujący smutek i tęsknotę. W końcu prawdziwie opłakujemy bliską osobę.

Faza 5: Akceptacja. Przychodzi czas, że godzimy się z odejściem osoby zmarłej. Nadal pielęgnujemy pamięć o niej, ale wspomnienie o bliskim nie dezorganizuje już nam codzienności. Powoli wraca zainteresowanie życiem rodzinnym, towarzyskim i wcześniej porzuconymi aktywnościami.

Żałoba - jak sobie radzić

Prawidłowo przeżyta żałoba powinna zawierać wszystkie z wymienionych etapów. Aby człowiek wyzdrowiał, musi przejść przez wszystkie fazy przeżywania straty i wszystkie emocje z nimi związane, chociaż czas trwania każdej żałoby jest indywidualny.

U niektórych osób żałoba może mieć charakter powikłany. Takie osoby nie są w stanie zakończyć żałoby, a cierpienie i natrętne myśli związane ze śmiercią bliskiej osoby stają się głównym motywem ich życia. W niektórych przypadkach żałoba może mieć destrukcyjny wpływ na człowieka, np. gdy ten nadużywa alkoholu i narkotyków, aby poradzić sobie z bólem. Jeśli żałoba przybiera postać patologiczną, należy niezwłocznie poprosić o pomoc psychiatrę lub psychoterapeutę.

Jak sobie radzić ze stratą?

  • Daj sobie czas. Nie powstrzymuj się od płaczu. To naturalne, że cierpisz.
  • Porozmawiaj z rodziną lub przyjacielem o swojej stracie. Niezależnie od tego, czy potrzebujesz pomocy w codziennych obowiązkach lub po prostu chcesz pogadać, nie wstydź się prosić o wsparcie.
  • Jeśli twoja żałoba się przedłuża lub nie potrafisz sobie poradzić z bólem i cierpieniem, poproś o pomoc specjalistę. Możesz też dołączyć do grup wsparcia w najbliższym Ośrodku Interwencji Kryzysowej.

Zobacz także: Jak wygląda pierwsza wizyta u psychiatry? Sprawdź, czego się spodziewać!

Odczuwasz smutek i przygnębienie? Sprawdź, czy powinieneś wybrać się do specjalisty

smutna kobieta cierpiąca na depresję
Rozwiąż quiz

Czujesz smutek i bezradność? Rozwiąż test Becka i sprawdź, czy masz depresję

smutna kobieta cierpiąca na depresję

1. Odczuwasz smutek i przygnębienie?

Oceń artykuł

Komentarze

Przeczytaj więcej

Więcej newsów