Wyuczona bezradność – przyczyny, konsekwencje, leczenie

Hanna Skowron 17.09.2018
Wyuczona bezradność - objawy
Fotografia: Fotolia

Wyuczona bezradność to, najogólniej mówiąc, przekonanie o tym, że nie można zapobiec negatywnym zdarzeniom, a przytrafiać będą się tylko pozytywne sytuacje. Wyuczona bezradność: przyczyny, konsekwencje, leczenie – dowiedz się więcej!

Wyuczona bezradność dotyczy przede wszystkim osób marginalizowanych, korzystających przez długi czas ze wsparcia ośrodków pomocy społecznej, długotrwale bezrobotnych czy bezdomnych. Innym słowy – w trudnej sytuacji życiowej. To stan wyuczony wskutek sytuacji i wydarzeń przykrych, od których nie ma ucieczki. Wyuczona bezradność prowadzi do utraty pewności siebie, uznania siebie za zupełnie bezwartościową jednostkę. Osoba z wyuczoną bezradnością może wykazywać cechy charakterystyczne dla depresji.

Wyuczona bezradność – przyczyny i konsekwencje

Wyuczoną bezradność odkryto właściwie przypadkiem, podczas eksperymentów prowadzonych przez Martina Seligmana i jego współpracowników.

Zauważono wówczas, psy traktowane silnymi impulsami elektrycznymi przyjmowały bierną postawę – nawet w sytuacji, gdy miały okazje uciec w prosty sposób. Wyuczona bezradność wykształciła się na podstawie deficytu motywacyjnego: jeśli wcześniej podejmowane próby zmiany sytuacji okazywały się bezskuteczne, pojawia się niechęć do podjęcia jakiejkolwiek reakcji wobec kolejnej sytuacji. Brak kontroli nad zdarzeniem i wcześniejsze niepowodzenia powodują niechęć do podejmowania działań i przekonanie, że nie ma to sensu, ponieważ i tak się to nie uda.

Wyuczona bezradność nie jest dobrym sposobem na życie. Prowadzi do bierności, utraty motywacji i zainteresowań, obniża poczucie wartości siebie. Do innych konsekwencji wyuczonej bezradności należą także:

  • Utrwalenie przekonania, że z żadnej sytuacji nie ma wyjścia i zastanemu stanowi rzeczy nie da się przeciwdziałać
  • Trwałe pogorszenie nastroju, które prowadzi do poczucia lęku, apatii, zmęczenia, wrogości otoczenia, a także depresji
  • Izolacja od znajomych i rodziny
  • Utracenie umiejętności angażowania się w cokolwiek
  • Głębokie i długie przeżywanie porażki w przypadku niepowodzenia, a tym samym – utrata jakiejkolwiek motywacji
  • Zamknięcie się w sobie, bierność, konformizm, brak umiejętności wyrażenia swojego zdania
  • Nadmiernie negatywne reagowanie na krytykę, odpowiadanie na nią agresją bądź natychmiastową ucieczką w poczuciu beznadziei
  • Popadnięcie w nałogi.

Wyuczona bezradność – leczenie

Najważniejsze dla osoby cierpiącej z powodu wyuczonej bezradności jest okazanie jej wsparcia emocjonalnego i stworzenie komfortowych warunków do uzewnętrznienia swoich emocji i uczuć. W ten sposób stwarza się możliwość spojrzenia z dystansem na swoje problemy i położenie.

Ważnym elementem leczenia jest także utwierdzanie pacjenta w przeżywaniu pozytywnych emocji i stwarzaniu sytuacji do ich przeżywania. Osoby z wyuczoną bezradnością powinny szukać profesjonalnej pomocy. Najważniejsza jest modyfikacja spojrzenia na świat i napotykanych trudności. W dążeniu do wyjścia ze stanu wyuczonej bezradności istotne jest poczucie posiadania kontroli nad biegiem spraw – a niekoniecznie realne jej posiadanie.

W procesie wychodzenia ze stanu bierności i poddaństwa stosowana jest psychoterapia, która ma prowadzić przede wszystkim do odzyskania wiary w sens podejmowanych działań i odbudowa wiary w siebie.

Zobacz także: Choroba sieroca - jakie są przyczyny wystąpienia tego schorzenia?

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem!

Oceń artykuł

Komentarze

Przeczytaj więcej

Więcej newsów