Emocje związane z ciężkim przeżyciem mogą trwać wiele lat. Czym jest trauma i jak się ją leczy?

Magdalena Barszczak 19.07.2018
zrozpaczona kobieta, która doświadczyła traumy
Fotografia: Shutterstock

Trauma jest wynikiem niezwykle silnego urazu psychicznego. Osoba, która doznała ciężkiego przeżycia, może doświadczać emocji z nim związanych nawet parę lat po tym wydarzeniu. Sprawdź, jakie są rodzaje traumy i jak ją leczyć.

Trauma to reakcja na gwałtowne i przykre przeżycie, której towarzyszy trwała zmiana w psychice. Ludzie często nadużywają tego terminu, określając nim stan będący odpowiedzią na wszystkie przykre wydarzenia. Tymczasem trauma to głęboki uraz psychiczny, który powoduje szok i poziom ekstremalnego stresu, mogący prowadzić do chorób psychicznych.

Zobacz także: DDD, czyli w pułapce dzieciństwa. Kim są dorosłe dzieci z rodzin dysfunkcyjnych?

Stresory traumatyczne to sytuacje zagrażające bezpieczeństwu człowieka i powodujące strach, przerażenie i bezradność. Efektem traumy może być żałoba, lęk, depresja, nasilone zachowania autoagresywne czy myśli samobójcze. Osoba, która ich doświadcza może mieć trudności z powrotem do poprzedniego funkcjonowania. 

Osoby, które doznały ciężkich przeżyć, takich jak wykorzystywanie seksualne, gwałt, uwięzienie, wypadek, tortury, pobyt w obozie koncentracyjnym, katastrofy, klęski żywiołowe, mogą reagować objawami stresowymi nawet kilka lat po traumatycznej sytuacji. Mając je na uwadze, psychiatrzy stworzyli termin zespół stresu pourazowego (PTSD), czyli zaburzenie lękowe, zaliczane do kategorii reakcji na ciężki stres, charakteryzujące się przedłużoną lub opóźnioną reakcją na czynnik stresowy.

Trauma - rodzaje

  • trauma z dzieciństwa 

W niektórych dysfunkcyjnych i patologicznych rodzinach dzieci doświadczają przemocy ze strony najbliższych. Dochodzi do wykorzystywania fizycznego (bicie, popychanie, kopanie). Równie częste jest wykorzystanie emocjonalne (krytykowanie, budzenie poczucia winy u dziecka, ośmieszanie, zawstydzanie, szantaż emocjonalny, manipulacja) lub seksualne. Do traumy u dzieci mogą prowadzić też: śmierć rodzica, długotrwała separacja od bliskich czy rozwód. Takie traumatyczne wydarzenia mogą dać o sobie znać nawet wiele lat później i wymagają leczenia.

  • trauma po wypadku

Wypadek drogowy to jeden ze stresorów traumatycznych, który może spowodować PTSD. Traumatyczna reakcja może nasilać się wtedy, kiedy osoba, która doświadczyła przykrego wydarzenia, uświadomi sobie odpowiedzialność za swoje życie i życie pasażerów. Z kolei trauma może zostać złagodzona dzięki szybkiej reakcji, jeśli ofiary wypadku zostaną szybko hospitalizowane oraz zapewniona będzie opieka lekarska i psychologiczna dla osób dla ofiar i ich rodzin.

  • trauma po porodzie

Szacuje się, że 1,5–5,6% rodzących przeżywa traumę po porodzie. Trudna sytuacja wraca do nich w koszmarnych snach, mają problem z przypomnieniem sobie przebiegu porodu lub słyszą płacz dziecka. Traumę po porodzie może spowodować nawet trudny poród z bólem i komplikacjami. Do najczęstszych przyczyn tego rodzaju traumy zalicza się najczęściej utratę dziecka po porodzie, traumatyczne doświadczenia w poprzednich ciążach, utratę kontroli nad sytuacją, samotne macierzyństwo, trudne warunki materialne, nieplanowaną ciążę, brak wsparcia ze strony partnera czy personelu oraz osobowość niedojrzałą.

  • trauma wojenna

Zespół stresu pourazowego może wystąpić wśród żołnierzy uczestniczących w misjach wojskowych. Po powrocie do domu trauma wojenna powraca do nich w koszmarach, wykazują czujność nieadekwatną do sytuacji czy są nadmiernie podejrzliwi. 

  • trauma po katastrofie i klęsce żywiołowej

Klęski żywiołowe (trzęsienia ziemi, powodzie, tsunami), katastrofy czy terroryzm to gwałtowne zjawiska niszczące życie i mienie. Osoby, które ich doświadczyły, już do końca życia będą bać się o siebie i swoich bliskich, dlatego wymagają długotrwałej opieki psychiatrycznej.

Jak ludzie reagują na sytuacje ekstremalne? Według psychologów w sytuacji katastrof i klęsk żywiołowych wyróżniamy następujące etapy:

  • odrętwienie psychiczne – dezorientacja i uczucie szoku bezpośrednio po zdarzeniu. Ludzie nie wiedzą, co się stało;
  • automatyczne działanie – ofiary działają instynktownie, słabo pamiętają to, co się wydarzyło;
  • wspólny wysiłek – ludzie współdziałają ze sobą podczas katastrofy, są dumni ze swoich czynów;
  • rozczarowanie i poczucie opuszczenia – ofiary na tym etapie mogą dopiero zacząć odczuwać skutki tragedii;
  • proces dochodzenia do siebie – końcowe stadium traumy po katastrofie, ludzie próbują znaleźć sens po poniesionej stracie.

Zobacz także: Uzależnienie od alkoholu - czy mnie dotyczy? Sprawdź, jakie są objawy alkoholizmu

Trauma - objawy

Charakterystyczne objawy traumy:

  • natrętne wspomnienia, obrazy i dźwięki, w których traumatyczne zdarzenie przeżywane jest na nowo, tzw. reminiscencje i flashbacki. Stresowa sytuacja odtwarzana jest na nowo ze wszystkimi emocjami, które jej towarzyszyły, takimi jak: lęk, poczucie zagrożenia, bezradność, złość, panika, smutek;
  • unikanie sytuacji, które mogłyby przypominać przeżyty uraz;
  • koszmary, w których przywoływana jest traumatyczna sytuacja, a w konsekwencji bezsenność;
  • „odrętwienie” i otępienie uczuciowe, zamarcie bez ruchu;
  • przyspieszony oddech i puls;
  • drżenie, płacz w reakcji na bodziec przypominający uraz psychiczny;
  • ataki paniki i agresji;
  • izolacja, brak reakcji na próbę kontaktu;
  • obawy o życie swoje i swoich bliskich;
  • nadmierna czujność;
  • nadmierne pobudzenie;
  • napięcie lękowe;
  • depresja;
  • anhedonia - niezdolność odczuwania przyjemności;
  • zaburzenia nastroju;
  • niestabilność emocjonalna,
  • myśli samobójcze,
  • objawy somatyczne: bóle głowy, kręgosłupa, żołądkowo-jelitowe.

Trauma - leczenie

Jeśli objawy traumy są wyjątkowo nasilone i utrudniają funkcjonowanie, warto zwrócić się o pomoc do specjalisty. Leczeniem traumy zajmuje się psycholog i psychiatra. W poważniejszych przypadkach lekarz może przepisać leki przeciwdepresyjne i przeciwlękowe, które złagodzą nieprzyjemne objawy.

W przypadku traumy dużą rolę odgrywają wszelkie grupy wsparcia czy psychoterapia grupowa, gdzie ludzie mogą się podzielić trudnymi doświadczeniami i uświadomić sobie, że nie zostali sami z problemem. 

W leczeniu traumy pomocne są także zmniejszające lęk, dzięki lepszemu poznaniu siebie, technika behawioralna i biofeedback.

Pamiętaj, że powyższy artykuł nie zastąpi wizyty lekarskiej.

Bądź na bieżąco. Polub fanpage Chillizet na Facebooku!

Zagłosuj

Opowiesz o swoich problemach lekarzowi lub psychoterapeucie?

Liczba głosów:

Autor: Magdalena Barszczak

Oceń artykuł
WSZYSTKO NA TEMAT:

Komentarze

Przeczytaj więcej

Więcej newsów
Attribute Type Value
0 string '/Zdrowie/Dieta-i-odchudzanie/Co-sie-dzieje-z-organizmem-po-odstawieniu-alkoholu-12791'
1 string '/Zdrowie/Dieta-i-odchudzanie/Dieta-dr-Dabrowskiej-jadlospis-dla-diety-owocowo-warzywnej-8269'
2 string '/Zdrowie/Choroby/glukoza-norma-cukru-prawidlowy-poziom-cukier-w-moczu-jak-wyglada-badanie-8582'
3 string '/Zdrowie/Choroby/Bol-szyi-z-lewej-strony-i-karku-przyczyny-leczenie-profilaktyka-9942'
4 string '/Zdrowie/Choroby/jeczmien-na-oku-przyczyny-objawy-leczenie-domowymi-sposobami-rodzaje-9176'
5 string '/Zdrowie/Sport/cwiczenia-na-brzuch-plaski-brzuch-boczki-uda-8480'
6 string '/Zdrowie/Choroby/Bol-z-tylu-glowy-po-lewej-stronie-po-prawej-przyczyny-zagrozenie-9917'
7 string '/Zdrowie/Dieta-i-odchudzanie/Dieta-Dukana-jadlospis-Co-jesc-w-kazdej-fazie-diety-bialkowej-8017'
8 string '/Zdrowie/Psychologia/Test-Becka-skala-depresji-Becka-czy-mam-depresje-rozwiaz-test-8431'
9 string '/Zdrowie/Domowe-sposoby/Kiedy-zrobic-test-ciazowy-najwczesniej-rano-czy-wieczorem-kalkulator-11645'
10 string '/Zdrowie/Dieta-i-odchudzanie/Dzieki-temu-napojowi-schudniesz-3-kg-w-tydzien-13394'
11 string '/Zdrowie/Psychologia/Depresja-objawy-psychiczne-somatyczne-a-smutek-test-na-depresje-8430'
12 string '/Zdrowie/Choroby/cholesterol-calkowity-cholesterl-ldl-jak-obnizyc-jakie-produkty-jesc-8372'
13 string '/Zdrowie/Dieta-i-odchudzanie/Dna-moczanowa-dieta-Z-jakich-produktow-nalezy-zrezygnowac-9624'