Syndrom sztokholmski – na czym polega?

Sylwia Kropiewnicka 14.01.2019 AKTUALIZACJA: 15.01.2019
Syndrom sztokholmski
Fotografia: Shutterstock

Człowiek został stworzony tak, aby przetrwać nawet w bardzo trudnych warunkach. Pewne mechanizmy psychologiczne działają w kryzysowych sytuacjach, a jednym z nich jest syndrom sztokholmski. Na czym polega?

Syndrom sztokholmski to nic innego, jak sympatia ofiary do sprawcy. W przypadku takich traumatycznych przeżyć, jak porwanie, więzienie czy znęcanie się każdemu, kto tego nie doświadczył sympatia, a nawet miłość do swojego dręczyciela może wydawać się surrealistyczna. Jest to jednak dość popularne zjawisko. Dlaczego ofiara usprawiedliwia swojego oprawcę?

Zobacz także: Po tych słowach rozpoznasz każdego kłamcę. Dowiedz się, jak to sprawdzić!

Syndrom sztokholmski

Nazwa tego syndromu wzięła się od wydarzeń przy placu Norrmalmstorg w Sztokholmie. Podczas napadu zakładnicy byli przetrzymywani przez kilka dni. Kiedy napastnicy zostali złapani, a więźniowie uwolnieni, ci drudzy bronili swoich oprawców. Odmawiali pomocy policji, pomimo tego, że byli więzieni przez sześć dni.

Syndrom sztokholmski ujawnia się nie tylko w przypadku więzienia. Innymi sytuacjami, które mogą go wywołać jest porwanie, obóz pracy, kazirodztwo, a nawet mobbing, czy toksyczna relacja z partnerem.

Syndrom sztokholmski – na czym polega?

Mianem syndromu sztokholmskiego określa się mechanizm przetrwania, który pojawia się w relacji kat – ofiara. Polega on na tym, że ofiara zaczyna mieć pozytywne uczucia do swojego oprawcy. Zarówno w przypadku, kiedy jest to osoba obca – np. porywacz, jak i w sytuacji, gdy sprawcą przemocy jest osoba najbliższa.

Jest to termin psychologiczny. Syndrom sztokholmski może występować w różnych sytuacjach. Najczęściej ujawnia się w przypadku zespołu stresu pourazowego, wykorzystywania seksualnego, porwania, niedawno przebytej traumy, przemocy domowej, przetrzymywania zakładników oraz w toksycznych związkach. Można o nim mówić także w przypadku jeńców wojennych oraz członków sekt.

Zostało udowodnione, iż po pewnym czasie stosowania przemocy (fizycznej, jak i psychicznej) między ofiarą a katem wytwarza się specyficzna więź. Osoba pokrzywdzona zaczyna usprawiedliwiać swojego stręczyciela. Zaczyna go też lubić, a nawet kochać. Ofiara nie czuje potrzeby uwalniania się od kata.

Syndrom sztokholmski – związek

W toksycznych związkach również można dostrzec elementy syndromu sztokholmskiego. Jest to szczególnie widoczne w relacjach opartych na przemocy fizycznej lub psychicznej. W takim związku wszystkie decyzje, jakie podejmuje ofiara są podyktowane perspektywą sprawcy.

Ofiara próbuje zadowolić partnera. Dopasowuje swoje zachowanie do jego nastroju tak, aby nie sprowokować wybuchu agresji. Jej osobowość zostaje stłumiona, a ona sama osaczona przez pragnienia, przyzwyczajenia i potrzeby partnera.

Partner – kat izoluje ofiarę od innych osób, które mogłyby chcieć jej pomóc. Często stosuje przy tym techniki manipulacyjne. Ofiara nie widzi możliwości zakończenia toksycznej relacji, a nawet nie chce jej kończyć, ponieważ nie wierzy w to, że poradzi sobie sama.

Syndrom sztokholmski – objawy

Aby można było mówić o syndromie sztokholmskim i aby mechanizm ten mógł się wytworzyć u ofiary, muszą zostać spełnione pewne warunki. Jest to:

  • Poczucie zagrożenia

Ofiara doskonale zdaje sobie sprawę z tego, że kat jest zdolny do wszystkiego. Z premedytacją może nawet odebrać jej życie.

  • Życzliwość oprawcy

Kiedy oprawca chce utrzymać ofiarę przy życiu i w tym celu, podaje jej posiłek, ofiara odbiera to jako oznakę jego dobroci.

  • Brak możliwości ucieczki

Ofiara jest przekonana o tym, że ucieczka jest niemożliwa. Z czasem dostosowuje się do sytuacji i przestaje szukać możliwości uwolnienia się.

  • Izolacja ofiary

Ofiara czuje się bezradna i osamotniona. Kat jest jedyną osobą, z którą ma ona kontakt.

Ofiara porwania tłumaczy to następująco:

Kiedy nie zabiją cię od razu, myślisz, że są dobrzy. Stają się jeszcze lepsi każdego kolejnego dnia, kiedy pozwalają ci żyć

Z czasem złość wymierzona w kata zmienia się w pewien rodzaj wdzięczności za to, że darował jej życie (tylko więzi, a przecież mógł zabić).

Syndrom sztokholmski – przyczyny

Aby syndrom sztokholmski mógł się ujawnić w przypadku ofiary musi dojść do traumatycznych dla niej wydarzeń takich, jak te wcześniej wspomniane. Bardzo ważna jest tu także psychika osoby pokrzywdzonej. To od niej zależy, czy ten mechanizm obronny zacznie działać czy też nie.

Syndrom sztokholmski dotyka osób, które:

  • Czują się zależne od kata

Partner – kat to np. mąż utrzymujący ją finansowo lub porywacz, który ją przetrzymuje.

  • Czują się zniewolone

Ofiara jest zniewolona i ciągle poniżana, ale jednocześnie nie widzi (lub nie chce widzieć) możliwości odejścia.

  • Są odizolowane

Osoby, które są więzione lub kobiety, którym despotyczni mężowie zabraniają kontaktów z rodziną i/lub znajomymi.

  • Widzą pozytywne cechy sprawcy

Drobne czynności ze strony sprawcy (podanie kawy, zgoda na zapalenia papierosa) odbierają jako jego uprzejmość.

Ponad to, na syndrom sztokholmski są narażone osoby mało pewne siebie, o depresyjnych cechach osobowości, mające stany lękowe, uległe, naiwne, o niskim poczucie własnej wartości oraz osoby niedojrzałe.

Syndrom sztokholmski jest całkowicie wyleczalny, jednak odzyskanie zdrowia nie jest dla ofiary procesem ani łatwym, aby szybkim. Osoby dotknięte tym syndromem wymagają pomocy specjalisty – psychologa lub psychiatry. Bardzo ważne będzie dla nich także wsparcie rodziny.

Zobacz także: Samotność w związku nie zawsze oznacza rozpad relacji. Jak sobie z nią radzić?

Bądź na bieżąco. Polub fanpage Chillizet na Facebooku!

Zagłosuj

Czy uważasz, że twój związek jest szczęśliwy?

Liczba głosów:

Oceń artykuł
WSZYSTKO NA TEMAT:

Komentarze

Przeczytaj więcej

Więcej newsów
Attribute Type Value
0 string '/Zdrowie/Dieta-i-odchudzanie/Co-sie-dzieje-z-organizmem-po-odstawieniu-alkoholu-12791'
1 string '/Zdrowie/Dieta-i-odchudzanie/Dieta-dr-Dabrowskiej-jadlospis-dla-diety-owocowo-warzywnej-8269'
2 string '/Zdrowie/Choroby/glukoza-norma-cukru-prawidlowy-poziom-cukier-w-moczu-jak-wyglada-badanie-8582'
3 string '/Zdrowie/Choroby/Bol-szyi-z-lewej-strony-i-karku-przyczyny-leczenie-profilaktyka-9942'
4 string '/Zdrowie/Choroby/jeczmien-na-oku-przyczyny-objawy-leczenie-domowymi-sposobami-rodzaje-9176'
5 string '/Zdrowie/Sport/cwiczenia-na-brzuch-plaski-brzuch-boczki-uda-8480'
6 string '/Zdrowie/Choroby/Bol-z-tylu-glowy-po-lewej-stronie-po-prawej-przyczyny-zagrozenie-9917'
7 string '/Zdrowie/Dieta-i-odchudzanie/Dieta-Dukana-jadlospis-Co-jesc-w-kazdej-fazie-diety-bialkowej-8017'
8 string '/Zdrowie/Psychologia/Test-Becka-skala-depresji-Becka-czy-mam-depresje-rozwiaz-test-8431'
9 string '/Zdrowie/Domowe-sposoby/Kiedy-zrobic-test-ciazowy-najwczesniej-rano-czy-wieczorem-kalkulator-11645'
10 string '/Zdrowie/Dieta-i-odchudzanie/Dzieki-temu-napojowi-schudniesz-3-kg-w-tydzien-13394'
11 string '/Zdrowie/Psychologia/Depresja-objawy-psychiczne-somatyczne-a-smutek-test-na-depresje-8430'
12 string '/Zdrowie/Choroby/cholesterol-calkowity-cholesterl-ldl-jak-obnizyc-jakie-produkty-jesc-8372'
13 string '/Zdrowie/Dieta-i-odchudzanie/Dna-moczanowa-dieta-Z-jakich-produktow-nalezy-zrezygnowac-9624'