Jąkanie dotyczy dzieci i dorosłych. Jak sobie z nim radzić?

Magdalena Barszczak 07.02.2019 AKTUALIZACJA: 07.02.2019
dziecko, które się jąka
Fotografia: Shutterstock

Jąkanie to zaburzenie płynności mowy powstające jako naturalny etap rozwoju u dzieci, na skutek stresu oraz traumatycznych wydarzeń i zaburzeń neurologicznych. Może dotyczyć także dorosłych. Sprawdź, jakie są przyczyny jąkania i na czym polega leczenie.

Jąkanie to wada wymowy, która dotyczy zarówno dzieci, jak i dorosłych. Na skutek skurczów mięśni biorących udział w mowie, jej płynność zostaje zakłócona. Jąkanie może pojawić się jako etap nauki mówienia, ale może też wynikać z lęku i stresu oraz być spowodowane wadliwą budową strun głosowych. Jak sobie poradzić z jąkaniem i kiedy należy udać się do logopedy? Sprawdź!

Zobacz także: Strach przed szkołą? To może być fobia szkolna!

Jąkanie u dzieci i dorosłych - rodzaje

Jąkanie charakteryzuje się przedłużeniami sylab lub słów oraz częstymi zawahaniami lub pauzami. Ta przykra dolegliwość zazwyczaj wpływa na stan emocjonalny, powodując lęk przed mówieniem i prowadząc do obniżenia samooceny. Jąkanie cztery razy częściej dotyka chłopców niż dziewczynki. Osoba jąkająca się często wstydzi się swojej przypadłości i boi się oceny innych ludzi, co powoduje narastanie jąkania.

Jąkanie rozwojowe - ten rodzaj jąkania pojawia się najczęściej w okresie od 2. do 5. roku życia i stanowi naturalny etap rozwoju. Maluch może zacinać się, powtarzać sylaby i słowa bez świadomości, że to robi. Takiemu rodzajowi jąkania najczęściej nie towarzyszy napięcie ani zaburzenia lękowe i najczęściej przemija ono wraz z wiekiem.

Spokojne i łagodne powtórzenia z czasem mogą się przekształcić w jąkanie wymagające wysiłku, związane z napięciem mięśniowym - tzw. jąkanie wczesnodziecięce (5. -10. rok życia). Pojawiają się pauzy i przedłużenia dźwięków, a czasem dzieci, mimo prób, nie mogą nic powiedzieć. Niektórzy specjaliści sądzą, że za taki rodzaj jąkania mogą być odpowiedzialni rodzice, którzy przez swoje komunikaty zwiększają strach i obawy latorośli i - paradoksalnie - powodują u niej jeszcze większe problemy z mówieniem. Dziecko jest już świadome swojego problemu, wzmaga się jego lęk, wstyd i uczucie frustracji.

Pamiętaj, że jąkanie to często naturalny etap rozwoju. Jeśli nie zostanie niewłaściwie utrwalone, powinno minąć. Nie okazuj zniecierpliwienia, jeśli dziecko nie może długo wypowiedzieć jakiejś sylaby. Nie zgaduj, co ma na myśli i nie poprawiaj go. Nie pozwalaj, by inne osoby poprawiały twoje dziecko.

Innym rodzajem jąkania jest jąkanie nabyte. Pojawia się gwałtownie, a może wywołać je przeżycie traumy (osierocenie, rozpad związku, utrata bliskiej osoby czy choroba). Jąkanie nabyte w wieku dorosłym może być także efektem zdarzenia neurologicznego takiego jak uraz głowy czy nowotwór oraz pojawić się na skutek zażywania narkotyków.

Jąkanie - jakie są przyczyny?

Nie istnieje jedna przyczyna jąkania. Specjaliści wskazują na wiele czynników, m.in:

  • podłoże genetyczne (osoby, których krewni I stopnia się jąkają, mają trzy razy większe predyspozycje do rozwoju zaburzenia mowy)
  • problemy związane z mową, wysławianiem się, uczeniem czy motoryką
  • zbyt wysokie wymagania względem dziecka
  • stresujące wydarzenia (narodziny rodzeństwa, przeprowadzka, gwałtowny wzrost zdolności językowych)
  • czynniki wrodzone (mózgowe porażenie dziecięce, niepełnosprawność intelektualna)
  • zaburzenia oddychania (ściśnięta przepona, zaciskanie strun głosowych, skurcze mięśni języka)
  • zaburzenie w pracy półkul mózgowych (przypuszcza się, że praca prawej półkuli u osób jąkających się koliduje z powstawaniem mowy, która zachodzi w lewej półkuli mózgowej)

Na jąkanie mogą też być narażone osoby nieśmiałe, wrażliwe, niepewne, o zaniżonej samoocenie.

Jak leczyć jąkanie? Terapia i ćwiczenia

Istnieją metody, które pozwalają złagodzić nasilenie jąkania. Terapia jąkania powinna polegać na ćwiczeniach aparatu mowy. Stosuje się m.in. gimnastykę mięśni oddechowych, dzięki którym pacjent może opanować drżenie mięśni. Taka terapia wymaga zaangażowania osoby borykającej się z jąkaniem i pracy nad wymową zdań i słów. Najlepiej od razu udać się do logopedy, który dokładnie zdiagnozuje zaburzenia mowy.

W leczeniu jąkania stosuje się też ćwiczenia logopedyczne, relaksację, a niekiedy farmakoterapię i ziołowe leki uspokajające. W ciężkich przypadkach można zastosować hipnoterapię.

Jeśli jąkanie jest spowodowane przez czynniki psychologiczne, warto udać się na psychoterapię. Taki krok poleca się głównie osobom, u których zaburzenia mowy powstały na skutek traum, a pacjent nie może się uwolnić od poczucia winy, lęku czy ma obniżoną samoocenę. Dużą rolę w leczeniu jąkania odgrywają także grupy wsparcia dla jąkających. Podczas spotkań kładzie się przede wszystkim nacisk na zaakceptowanie problemu.

Zobacz także: Jak zachowuje się dziecko z autyzmem? Uważaj na te objawy!

Jąkanie może być objawem lęku i stresu. Sprawdź, czy masz skłonności do nerwicy!

nerwica
Rozwiąż quiz

Czy masz skłonności do nerwicy?

nerwica

1. Jak reagujesz, kiedy ktoś zrani cię swoimi słowami?

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem!

Oceń artykuł
WSZYSTKO NA TEMAT:

Komentarze

Przeczytaj więcej

Więcej newsów
Attribute Type Value
0 string '/Zdrowie/Dieta-i-odchudzanie/Co-sie-dzieje-z-organizmem-po-odstawieniu-alkoholu-12791'
1 string '/Zdrowie/Dieta-i-odchudzanie/Dieta-dr-Dabrowskiej-jadlospis-dla-diety-owocowo-warzywnej-8269'
2 string '/Zdrowie/Choroby/glukoza-norma-cukru-prawidlowy-poziom-cukier-w-moczu-jak-wyglada-badanie-8582'
3 string '/Zdrowie/Choroby/Bol-szyi-z-lewej-strony-i-karku-przyczyny-leczenie-profilaktyka-9942'
4 string '/Zdrowie/Choroby/jeczmien-na-oku-przyczyny-objawy-leczenie-domowymi-sposobami-rodzaje-9176'
5 string '/Zdrowie/Sport/cwiczenia-na-brzuch-plaski-brzuch-boczki-uda-8480'
6 string '/Zdrowie/Choroby/Bol-z-tylu-glowy-po-lewej-stronie-po-prawej-przyczyny-zagrozenie-9917'
7 string '/Zdrowie/Dieta-i-odchudzanie/Dieta-Dukana-jadlospis-Co-jesc-w-kazdej-fazie-diety-bialkowej-8017'
8 string '/Zdrowie/Psychologia/Test-Becka-skala-depresji-Becka-czy-mam-depresje-rozwiaz-test-8431'
9 string '/Zdrowie/Domowe-sposoby/Kiedy-zrobic-test-ciazowy-najwczesniej-rano-czy-wieczorem-kalkulator-11645'
10 string '/Zdrowie/Dieta-i-odchudzanie/Dzieki-temu-napojowi-schudniesz-3-kg-w-tydzien-13394'
11 string '/Zdrowie/Psychologia/Depresja-objawy-psychiczne-somatyczne-a-smutek-test-na-depresje-8430'
12 string '/Zdrowie/Choroby/cholesterol-calkowity-cholesterl-ldl-jak-obnizyc-jakie-produkty-jesc-8372'
13 string '/Zdrowie/Dieta-i-odchudzanie/Dna-moczanowa-dieta-Z-jakich-produktow-nalezy-zrezygnowac-9624'