16.04.2018 15:00

Z czym tak naprawdę wiążę się rozdzielność majątkowa? Poznaj skutki podpisania intercyzy

Rozdzielność majątkowa jest konsekwencją podpisania przez małżonków intercyzy, czyli majątkowej umowy małżeńskiej. Istnieje kilka rodzajów rozdzielności majątkowej, a w zależności od wielkości posiadanych dóbr różni się również jej koszt. Aby rozdzielność majątkowa była potwierdzona prawnie, należy stosowny dokument podpisać w obecności notariusza. 

Damskie dłonie

Fotografia: Shutterstock

Intercyza, czyli majątkowa umowa małżeńska, prowadzi do rozdzielności majątkowej, która dzieli się na kilka rodzajów. Aby podział zebranych dóbr miał moc prawną, musi dojść do podpisania odpowiednich dokumentów w obecności notariusza. Uzyskanie rozdzielności majątkowej jest możliwe zarówno przed ślubem jak i w trakcie trwania małżeństwa. Przed przystąpieniem do podpisania intercyzy warto zastanowić się nad kwestiami dziedziczenia czy kredytami, które już zostały zaciągnięcie. Co więcej, warto przy rozdzielności majątkowej przygotować się na koszt, jaki będziemy musieli ponieść

Rozdzielność majątkowa - rodzaje

Istnieją dwa rodzaje rozdzielności majątkowej, umowna i przymusowa. W pierwszym wypadku małżonkowie polubownie mogą zadecydować o podziale dóbr, w drugim decyduje za nich sąd podczas rozprawy. Jak to wygląda w praktyce?

  • Rozdzielność majątkowa (zwykła) - małżonkowie decydują się na podział majątku w formie aktu notarialnego. Każda ze stron po zawarciu związku małżeńskiego zachowuje majątek, który udało jej się zebrać od tego momentu, ale również ten, który był w ich posiadaniu już przed ślubem. Rozdzielność majątkowa może nastąpić również w trakcie trwania małżeństwa, jednak w tym wypadku należy pamiętać o tym, że prawo nie działa wstecz. Czyli do majątku osobistego małżonka zaliczają się jedynie te rzeczy, które nabył już po podpisaniu umowy. 
  • Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków - Artykuł 512. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewiduje podpisanie intercyzy z możliwością wyrównania dorobków. Ma to szczególną wartość dla tej strony małżeństwa, która dla dobra rodziny zrezygnowała z kariery zawodowej i przez lata zajmowała się domem i dziećmi. Nie różni się to bardzo od zwykłej rozdzielności majątkowej, jednak ma zastosowanie, gdy para decyduje się na przykład na rozwód. 
  • Rozdzielność majątkowa przymusowa - aby mogło dojść do podpisania intercyzy, obie strony muszą wyrazić na to zgodę. Jeśli jednak tak się nie dzieje, małżonka lub małżonek mogą wystąpić w tej sprawie do sądu, jednak muszą mieć w zanadrzu mocne argumenty. Co to oznacza? Przyjęło się, że ważne powody to takie, które mogłyby zagrażać interesowi majątku jednego z małżonków lub całej rodziny. 
  • Rozdzielność majątkowa z mocy prawa - oprócz intercyzy i orzeczenia sądu możliwe jest również ustanowienie rozdzielności majątkowej z mocy prawa. Przesłankami do powstania takiej sytuacji są: ubezwłasnowolnienie, ogłoszenie upadłości jednego z małżonków czy separacja. Jeśli jednak ubezwłasnowolnienie zostanie zniesione, postępowanie upadłościowe zakończone lub separacja zostanie zniesiona, między małżonkami ponownie zapanuje ustawowy ustrój majątkowy. Aby do tego nie dopuścić, małżonkowie muszą zgłosić zgodny wniosek, w którym wystąpią o utrzymanie rozdzielności majątkowej. 

Rozdzielność majątkowa a dziedziczenie

Wiele osób zastanawia się nad tym, czy rozdzielność majątkowa ma jakiś związek z dziedziczeniem. Otóż według prawa podpisanie intercyzy nie wpływa na kwestie spadkowe. Wraz ze śmiercią jednego z małżonków podział majątku następuje na ogólnych zasadach, czyli do jego spadku zaliczane są nie tylko dobra, które udało mu się uzbierać w trakcie życia, ale również długi.

W zależności od tego, czy zmarły pozostawił testament, podział majątku odbywa się tak, jak życzył sobie tego w dokumencie lub wedle przepisów zawartych w ustawie. Jeśli małżonek w testamencie całe swoje dobra przekazał jakiejś organizacji lub przyjaciołom, rodzina zmarłego ma prawo do zachowku.

Rozdzielność majątkowa a kredyt 

Rozdzielność majątkowa ma znaczący wpływ na zdolność kredytową pary. Jednak każdy bank w przypadku udzielania na przykład kredytu hipotecznego, bierze pod uwagę dwie możliwości: 

  • udzielenie kredytu małżeństwom, które mają wspólnotę majątkową,
  • udzielenie kredytu małżeństwom, które nie budują wspólnego majątku i zdecydowały się na podpisanie intercyzy.

W przypadku pierwszej możliwości małżonkowie odgórnie zobowiązani są do solidarnego spłacania kredytu, a zakupiona nieruchomość staje się natychmiastowo ich wspólną własnością. 

Jeśli jednak chodzi o drugi przypadek, to tutaj sytuacja zależna jest od tego, co zostało zapisane w umowie z bankiem. Małżonkowie mogli zdecydować się na przykład na zapis, w którym spłacanie kredytu czy podział nieruchomości lub innego nabytego za te pieniądze dobra, nie jest określany pół na pół. 

Rozdzielność majątkowa a rozwód

Decydując się na rozwód, małżeństwo przed sądem musi wykazać cały swój dochód i zebrane do tego czasu dobra. Podczas rozprawy następuje podział majątku, który zależy na przykład od tego, kto zachowuje stałą opiekę nad dzieckiem. Małżonkowie, dopiero wraz z dniem uprawomocnienia się wyroku sądowego, mogą zacząć cieszyć się życiem na własny rachunek, jeśli przed ślubem lub w trakcie małżeństwa nie zdecydowali się na intercyzę. 

Co w takiej sytuacji radzą prawnicy? Czy warto decydować się na rozdzielność majątkową w trakcie trwania rozwodu? Często pojawiającym się problemem, szczególnie w polskich sądach, jest długość trwania spraw rozwodowych, które potrafią ciągnąć się przez wiele lat. W tym czasie byli małżonkowie wciąż wedle prawa mają wspólny majątek, przez co wszystkie nabyte dobra stają się własnością wspólną. Informacja na temat rozdzielności majątkowej z datą wsteczną, która mogłaby w takich przypadkach pomóc, jest zawarta w uchwale Sądu Najwyższego.

"

Orzekanie o zniesieniu małżeńskiej wspólności majątkowej z datą wsteczną jest dopuszczalne także po prawomocnym rozwiązaniu związku małżeńskiego przez rozwód, jeżeli powództwo zostało wytoczone przed tą datą - można przeczytać.  "

Rozdzielność majątkowa - koszt

Koszt rozdzielności majątkowej tak naprawdę związany jest ze stworzeniem przez notariusza intercyzy, czyli majątkowej umowy małżeńskiej. Cenę ustala Minister Sprawiedliwości i obecnie wynosi ona około 400 złotych. Należy jednak doliczyć do niej dodatkowe koszty, takie jak stworzenie wypisów i podatek VAT. Jeśli intercyza jest podpisywana po ślubie, sytuacja staje się nieco bardziej skomplikowana. Szczegóły na temat kosztów intercyzy znajdziecie w artykule dotyczącym sporządzania dokumentu. 

Czy zdecydowałabyś się na rozdzielność majątkową?

Autor: Anna Respondek