Na myśl o interpunkcji tracisz głowę? Sprawdź, kiedy stawiamy przecinek

Hanna Skowron 15.10.2018 AKTUALIZACJA: 06.11.2019
studentka notująca w zeszycie, widok na zeszyt i rękę
Fotografia: Shutterstock

Nie wiesz, kiedy stawiamy przecinek? Zapamiętaj kilka poniższych reguł i przykładów, a interpunkcja już nigdy nie będzie dla ciebie problemem. 

O ile większość z nas nie ma problemów z ojczystą mową i nie popełnia błędów ortograficznych, to wiele osób jest na bakier z interpunkcją. To nie jest jednak żadna tajemna wiedza zarezerwowana dla wybranych. Aby wiedzieć, kiedy stawiamy przecinek, wystarczy poznać kilka prostych i niezmiennych reguł.

Przecinek to jeden z najczęściej używanych w języku polskim znaków interpunkcyjnych. Wyodrębnia mniejsze części w zdaniu. Jak go stosować? Kiedy stawiamy przecinek przed a, ale, czy, oraz, jak, że, albo, więc, lecz, to, ponieważ, i, żeby? Warto wziąć sobie do serca poniższe zasady.

Kiedy stawiamy przecinek?

  • Aby oddzielić zdanie podrzędne (określające) od zdania nadrzędnego przed spójnikami, zaimkami i partykułami:

aby, aż, bo, by, byle, chociaż, choćby, co, czy, dlaczego, gdyż, gdzie, gdziekolwiek, ile, iż, jeśli, kiedy, kto, który, mimo że, na co, odkąd, o ile, podczas gdy, póki, skąd, tym bardziej że, w miarę jak, w razie gdyby, zanim, zwłaszcza jeżeli, że, żeby.

Zobaczymy, kto wygra mecz.

Wyszedł na spacer, żeby zapalić papierosa.

  • Przed imiesłowem zakończonym na -ąc, -łszy, -wszy.

Wyjątek to wyraz wyjąwszy w znaczeniu oprócz.

  • W zdaniach współrzędnych połączonych bezspójnikowo przed spójnikami przeciwstawnymi, np. a, ale, jednak, jedynie, lecz, natomiast, przecież, raczej, tylko, tylko że, tymczasem, zaś, za to.

Ja cię kocham, a ty śpisz.

Chciałabym, ale się boję.

  • Przed zdaniem nadrzędnym, a po zdaniu podrzędnym, kiedy część podrzędna ze spójnikiem albo zaimkiem rozpoczyna zdanie złożone, np.

Jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie.

Gdzie dwóch się bije, tam trzeci korzysta.

  • Przed spójnikami wynikowymi, np. więc, dlatego, zatem, wobec tego, wskutek tego, i (= więc)

Miałam gorączkę, dlatego poszłam do lekarza.

Odrobiłem lekcje, więc mogłem się pobawić.

  • Przed spójnikami synonimicznymi (wyjaśniającymi), np. czyli, to jest, to znaczy, innymi słowy;

Dotarła najszybciej, czyli poszła pierwsza.

  • Przed powtórzonym spójnikiem (jeśli pełni taką samą funkcję), np.

Albo weźmiesz się w garść, albo wychodzimy stąd.

Ani nie mam na to czasu, ani ochoty.

  • Przed wyrażeniami, które mają charakter dopowiedzenia - chyba, ewentualnie, na przykład, nawet, prawdopodobnie, przynajmniej, raczej, taki jak;

W zoo było dużo zwierząt, na przykład hipopotamy i słonie.

Zobaczyłam walizkę, taką jak nasza.

  • Przed wyrazami i wyrażeniami powtarzanymi.

Kasia jest bardzo, bardzo chuda.

Wypiłbym dużo, dużo coli.

  • Oddzielając wyrazy i wyrażenia występujące w wołaczu.

Aniu, sprzątnij ze stołu.

Nie kłóć się ze mną, Karolu.

  • Oddzielając w zdaniu wtrącenia.

Wiele psów, na przykład Kama, Azor i Diana, miało problem z agresją.

Za rok, być może, wyjadę do Kanady.

Oddzielając zdanie podrzędne, które jest wplecione w część nadrzędną.

Wszystko, czego się dotychczas nauczyłam, zawdzięczam tobie.

  • Po wyrazach wyrażających okrzyk, wykrzyknienie: ach, hej, o, ho, oj, halo.

Halo, o co chodzi?

Oj, jak mnie boli noga.

Ej, ty!

Zobacz także: Polka stworzyła pierwszy słownik dla uchodźców 

Kiedy nie stawiamy przecinka?

  • Przed spójnikami łącznymi: i, oraz, tudzież i rozłącznymi: lub, albo, bądź, czy, np.:

Siedzę w pokoju i słucham muzyki.

Pojadę nad morze lub wybiorę się z rodzicami w góry.

Nie chcę być dziennikarzem ani politykiem.

  • Przed porównaniami wprowadzanymi przez wyrazy: jak, jakby, niż, niby.

Była piękna niczym poranek.

Nie ma jak w domu.

Jest zdrowy jak ryba.

Wyjątek:

Stawiamy przecinek przed wyrazami: jak, jakby, niż, niby i tym podobne w zdaniach złożonych porównawczych. np.

Napisz to wypracowanie tak, jak umiesz.

Łatwiej to napisać, niż powiedzieć.

  • Przed powtórzonym spójnikiem i zaimkiem względnym upodrzędniającym, poprzedzonym spójnikiem łącznym lub rozłącznym, np. i że, albo że, i jak , np.

Byłam pewna, że przyjedzie albo że przynajmniej zadzwoni.

  • W utartych zwrotach i frazeologizmach (które stanowią okolicznik, a nie zdanie pojedyncze), np. kto wie co, jak z bicza trzasł, leżeć jak ulał, nie wiadomo kiedy, nie wiedzieć po co, po raz nie wiem który, wiedzieć co w trawie piszczy, uciec gdzie pieprz rośnie.
  • Przed zaimkami względnymi, pozorującymi zdanie podrzędne na końcu zdania:

Nic jej nie odpowiedział i nie wiedziała dlaczego.

Chciała biec, ale nie wiedziała dokąd.

  • Przed spójnikiem w połączeniach z partykułą, spójnikiem i przysłówkiem. Przecinek stawiamy przed całym wyrażeniem, np.

chyba że, jak gdyby, mimo że, pomimo to, tym bardziej że, właśnie gdy, podobnie jak, tak aby, tak by, tak jakby, taki sam jak, tam skąd, teraz gdy, tym bardziej że, w miarę jak, wtedy gdy, z chwilą gdy

Musisz mówić wolno, tak aby wszyscy cię zrozumieli.

Wyjątek: Jeśli akcent pada na partykułę, spójnik lub wyrażenie przyimkowe, wtedy rozdzielamy je przecinkiem.

Musisz pisać tak, aby wszyscy cię rozczytali.

Bądź na bieżąco. Polub fanpage Chillizet na Facebooku!

Już wiesz, kiedy stawiamy przecinek? To teraz zobacz, czy zdobędziesz 100 procent w quizie!

Quiz interpunkcja
Rozwiąż quiz

Sprawdź, czy jesteś MISTRZEM interpunkcji!

Quiz interpunkcja

1. Które z tych zdań jest poprawne?

Oceń artykuł
TEMATY:

Komentarze

Przeczytaj więcej

Więcej newsów