Wystawa Układy równoległe w galerii Art Stations jest okazją do zapoznania się z trzema wybitnymi osobowościami artystycznymi. Twórczość Jadwigi Maziarskiej, Gertrude Goldschmidt, znanej jako Gego, oraz Rosemarie Trockel cechuje zdecydowana, twórcza i intelektualna niezależność od współczesnych im, wiodących kierunków oraz tendencji artystycznych.

Ta prezentacja jest kolejną, tym razem kameralną, wystawą, której punktem wyjścia są prace z Kolekcji Grażyny Kulczyk. Dzieła Maziarskiej i Gego znajdują się w zbiorach od kilku lat, obraz Trockel jest natomiast jedną z najnowszych prac w zbiorach. Rozwój kolekcji kształtowany jest w oparciu o osobisty klucz i indywidualne preferencje estetyczne. Kolekcjonerskiej pasji nie ograniczają dyktowane przez krytyków kanony. Zbiory sztuki Grażyny Kulczyk są wynikiem fascynacji konkretnymi pracami i nieprzeciętnymi osobowościami artystów, i może dlatego jest w nich miejsce na twórczość indywidualistów pokroju Maziarskiej, Gego czy Trockel, dla których w historii sztuki trudno znaleźć określoną pozycję. Krytyka artystyczna nie zawsze ma cierpliwość, by „pochylić się” nad twórcami nieprzystającymi do głównych nurtów lub subtelnie się z nich wyłamującymi, idącymi obok. Równolegle

Twórczość Rosemarie Trockel (ur. 1952 r.) jest kalejdoskopem technik, form i tematów. Jej niczym nieskrępowana kreatywność realizuje się poprzez artystyczne eksperymenty w obszarze praktycznie każdego istniejącego medium. Trockel studiowała i tworzyła w Kolonii, gdzie w latach 80. ukształtowało się niezwykle aktywne środowisko artystyczne skoncentrowane wokół grupy Mülheimer Freiheit – kolońskiego ośrodka formacji Neue Wilde (Młodzi Dzicy). Artyści z tego kręgu, w opozycji do sztuki lat 60. i 70., zdominowanych przez minimal art i sztukę konceptualną, zwrócili się ku malarstwu, tworząc ekspresyjne, barwne płótna w imię zasady: „moje obrazy są o mnie”. Trockel, po nawiązaniu krótkotrwałej współpracy z grupą, odsunęła się od neoekspresjonistycznego nurtu. Zaowocowało to szybkim rozwojem oryginalnej, przesyconej ironią twórczości. Przegląd jej prac to przegląd wszystkich najważniejszych nurtów XX-wiecznej sztuki – od dadaizmu i surrealizmu po pop-art i minimalizm. Artystka przewrotnie bawi się każdym z tych kierunków, z przymrużeniem oka żonglując stylami. Najbardziej znanymi pracami Trockel są tzw. knitted paintings. W galerii zostanie zaprezentowana m.in. jedna z pierwszych abstrakcji, z 1989 roku, wykonanych maszynowo według projektu artystki, pochodząca z Kolekcji Grażyny Kulczyk oraz monumentalny dziergany monochrom pt. „Saw Dust” (2010). Materiałowe obrazy, powstające od lat 80. do dziś, są najchętniej analizowanymi dziełami artystki i – jak wszystkie inne prace Trockel – zasadzają się na kilku poziomach ironii oraz świadomych odwołań do różnych dziedzin sztuki.

Gego (Gertrude Goldschmidt, 1912–1994) urodziła się w Niemczech, gdzie uzyskała kompleksowe wykształcenie jako architekt i inżynier na prestiżowej uczelni w Stuttgarcie. Duch konstruktywizmu i dyscyplina formalna spod znaku Bauhausu nadały ton początkom twórczości Gego. Po wybuchu II wojny światowej, ze względu na swoje żydowskie pochodzenie, artystka zmuszona była do emigracji z kraju. Zamieszkała w Wenezueli. W tamtym czasie w Ameryce Południowej intensywnie rozwijały się nowe kierunki w sztuce: op-art i sztuka kinetyczna. Ze względu na podobieństwa formalne, Gego łączono z twórczością ich najważniejszych przedstawicieli, m.in. Carlosa Cruz-Dieza czy Jesúsa Rafaela Soto, a także pochodzącego z Węgier „ojca” op-artu, Victora Vasarely’ego. Jednak wiele aspektów sztuki Gego nie pozwala na wtłoczenie jej w proste ramy tych wyraźnie zdefiniowanych nurtów. Przy pomocy linii artystka budowała w pustych przestrzeniach ażurowe struktury z metalu. Ich lekkość sprawiała, że wydawały się unosić i w nieskończoność rozrastać w wielkich salach galeryjnych – tak oryginalnego i poetyckiego języka, przy jednoczesnym zachowaniu intelektualnej dyscypliny procesu twórczego, nie wytworzył chyba żaden ze spadkobierców konstruktywizmu ani reprezentantów sztuki optycznej.

Trzecia z artystek, Jadwiga Maziarska (1913–2003), była bezpośrednio związana z kręgiem Grupy Krakowskiej II. Maziarska działała w środowisku zdominowanym przez osobowości Tadeusza Kantora, Marii Jaremy czy Erny Rosenstein. Mimo nowatorskiego stylu (przez niektórych badaczy uważana jest za pierwszą w Polsce przedstawicielkę malarstwa materii), spychana była w historii sztuki na dalszy plan. Charakterystyczne dla prac Maziarskiej już od lat 40. było intensyfikowanie faktury oraz rozrastanie się malarskich kompozycji, osiągających ostatecznie trzeci wymiar. Kulminację tego procesu stanowiły woskowe reliefy powstające od 1958 roku. Zdefiniowanie Maziarskiej jako „malarki abstrakcyjnej” zostało zakwestionowane, kiedy w 1998 roku okazało się, że bazą jej reliefowych obrazów są wycinki prasowe i zdjęcia. Osobliwa kolekcja fotografii napędzała jej proces twórczy, spajając cały artystyczny dorobek, począwszy od lat 40. aż do jej śmierci.

Układy równoległe to nie wystawa problemowa, retrospektywna czy trzy monograficzne pokazy. To prezentacja „anegdotyczna”, pobudzająca apetyt na wiedzę, motywująca do własnych poszukiwań, które postaramy się publiczności ułatwić. Historię Maziarskiej, Gego i Trockel opowiemy nie tylko stawiając widza przed dziełami tych artystek, ale także poprzez pokazy filmowe, wykłady i liczne katalogi zgromadzone w galerii na potrzeby wystawy.

Pomysł i realizacja: Art Stations Foundation by Grażyna Kulczyk

Patroni medialni: Chilli Zet, K MAG

Wydarzenie towarzyszące wystawie Układy równoległe:

Pokazy filmów dokumentalnych

galeria Art Stations, wstęp wolny

Wraz z wystawą prezentujemy dokumenty ukazujące życie i twórczość dwóch artystek - Jadwigi Maziarskiej oraz Gego. Dodatkowo przedstawiamy sylwetki twórców związanych z kręgiem sztuki kinetycznej: Jesúsa Rafaela Soto i Carlosa Cruz-Dieza. Z reprezentantami tego kierunku utożsamiana była Gego.

Filmy można obejrzeć w godzinach otwarcia Art Stations, po wcześniejszym zgłoszeniu pracownikom galerii.

„ GEGO : POWODUJĄC NIEWIDZIALNE FORMY ”

Produkcja: Gego, Xigo Productions Foundation, 50 min, Caracas, 2001; film w języku hiszpańskim, z angielskimi napisami

Reżyseria: Druga Cardozo

Film przedstawia życie i dzieło Gertrude Goldschmidt, znanej jako GEGO. Biograficzna narracja zostaje przepleciona wypowiedziami rodziny, przyjaciół, jak i wspomnieniami historyków sztuki (takich jak Luís Perez-Oramas i Glenn Lowry). Z filmu wyłania się portret artystki, niezwykle wrażliwej na linie i przestrzeń.

ALBUM KRAKOWSKIEJ SZTUKI - „ JADWIGA MAZIARSKA ”

Rozmowę z artystką prowadzi Katarzyna Czerni), 28 min, Polska, 1996; film w języku polskim

Reżyseria: Andrzej Kornecki

Film jest rejestracją wywiadu z Jadwigą Maziarską, przeprowadzonego przez Krystynę Czerni, historyczkę sztuki zajmującą się twórczością artystów z II Grupy Krakowskiej. Wypowiedzi Maziarskiej dotyczą jej własnych obrazów oraz twórczości innych malarzy z jej pokolenia, m.in. artystów z kręgu powojennej Grupy Krakowskiej czy Andrzeja Wróblewskiego.

„JESÚS RAFAEL SOTO ”

Produkcja: Terra Luna Films, Centre Georges Pompidou, Ministère de la Culture, 52 min, Francja, 1995; film w języku francuskim, z angielskimi napisami

Realizacja: Catherine Zins

Film prezentuje życiorys wenezuelskiego malarza i rzeźbiarza Jesúsa Rafaela Soto, oraz wywiad z nim. Artysta zaliczany do grona reprezentantów sztuki kinetycznej, tworzył kompozycje geometryczne, wywołujące optyczne wrażenie ruchu.

„CARLOS CRUZ- DIEZ Życie w kolorze ”

Produkcja: Cine Archivo Bolivar Films, Paryż/Caracas, 54 min, 2006; film w języku hiszpańskim, z angielskimi napisami

Reżyseria: Antolin Sanchez

Film jest dokumentacją życia wenezuelskiego artysty Carlosa Cruz-Dieza. Jest to prezentacja niezwykła, gdyż głównym przewodnikiem jest w niej sam artysta. Sposób w jaki przedstawia on fakty ze swojego życia, sprawia że poznajemy nie tylko drogę jego artystycznej kariery ale również osobiste, intymne ścieżki

„SOTO –Nowa wizja sztuki ”

Produkcja: CVG, La Fundación de Arte Moderno Jesús Soto, 45 min, 1970; film w języku angielskim

Reżyseria: Angel Hurtado

Dokument ukazujący życie i twórczość wenezuelskiego artysty, Jesúsa Rafaela Soto. Retrospektywne spojrzenie uzupełnione jest archiwalnymi materiałami z wypowiedziami jednego z prekursorów sztuki kinetycznej. Nowa interpretacja formy, przestrzeni, koloru i ruchu to główne zagadnienia interesujące artystę. Soto od początku lat 60. tworzył obiekty przestrzenne zwane penetrables, które stanowiły podwieszane kompozycje zmieniające swą formę wraz z ruchem widza.

14.04 ( Sb.) 16:00

Oprowadzanie po wystawie

Prowadzenie: Kamila Pakuło

galeria Art Stations, wstęp wolny

16.04 (Pon.) 18:00

wykład Barbary Piwowarskiej Jadwiga Maziarska. Atlas Wyobrażonego

Wykład poświęcony będzie problemowi abstrakcji, realizmu, kolażu, szkicu i „atlasu” w twórczości Jadwigi Maziarskiej. W 2009 Barbara Piwowarska była kuratorem retrospektywy artystki w CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie, jak również jest autorem i redaktorem dwóch publikacji: Jadwiga Maziarska. Listy i szkice (2006) oraz Jadwiga Maziarska. Atlas Wyobrażonego (2009). Zaproponowana w nich perspektywa podejmowała próbę reinterpretacji twórczości Maziarskiej w odniesieniu do „fotograficznego zapośredniczenia” oraz procesu twórczego, który determinował zbiór wycinków prasowych zbieranych przez artystkę od lat 40. i sposób w jaki je wykorzystywała.

21.03 (Sb.) 12:00

Warsztaty dla dzieci

Drzewa, liany i kajmany

galeria Art Stations, wstęp wolny

czas trwania: ok. 1,5 h, wiek:5-10 lat

Prowadzenie: Agnieszka Krupa

Twórczyni metalowych instalacji, Gego, mieszkała 25 lat w Wenezueli. W jej sztuce, jak w tamtejszych lasach równikowych, znajdziemy gęstwinę linii, tajemnicze cienie, pajęcze sieci, fantastyczne kształty roślin i zwierząt. Podczas zwiedzania wystawy
porozmawiamy o tym, w jaki sposób inżynier może stać się artystą oraz co sprawia, że rzeźby są ruchome. Dzieci stworzą także własną mini dżunglę: druciane zwierzątka, plątaninę lian, aluminiową rzekę...

16.04 (Pon.) 18:00

wykład Barbary Piwowarskiej Jadwiga Maziarska. Atlas Wyobrażonego

Wykład poświęcony będzie problemowi abstrakcji, realizmu, kolażu, szkicu i „atlasu” w twórczości Jadwigi Maziarskiej. W 2009 Barbara Piwowarska była kuratorem retrospektywy artystki w CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie, jak również jest autorem i redaktorem dwóch publikacji: Jadwiga Maziarska. Listy i szkice (2006) oraz Jadwiga Maziarska. Atlas Wyobrażonego (2009). Zaproponowana w nich perspektywa podejmowała próbę reinterpretacji twórczości Maziarskiej w odniesieniu do „fotograficznego zapośredniczenia” oraz procesu twórczego, który determinował zbiór wycinków prasowych zbieranych przez artystkę od lat 40. i sposób w jaki je wykorzystywała.

Zakończenie wystawy zaplanowane jest na 26 sierpnia 2012.